BHA, AHA, PHA là gì? Tẩy da chết hóa học dùng sao cho đúng
Tẩy da chết hóa học nghe có vẻ đáng sợ hơn tẩy da chết vật lý, nhưng thực tế thì ngược lại: nó thường dịu hơn hạt scrub, vì không có ma sát cơ học kéo trên bề mặt da.
Vấn đề chỉ nằm ở chỗ chọn đúng nhóm acid.
1. Ba nhóm, khác nhau ở chỗ tan trong gì
Đây là điểm mấu chốt, và cũng là thứ ít bài viết nói rõ:
AHA — tan trong nước
Gồm Glycolic Acid, Lactic Acid, Mandelic Acid, Citric Acid. Vì tan trong nước nên chúng làm việc trên bề mặt da: phá liên kết giữa các tế bào sừng đã chết, làm bề mặt mịn và sáng hơn.
Hợp với: da khô, da sạm, thâm sau mụn, bề mặt thô ráp.
BHA — tan trong dầu
Chủ yếu là Salicylic Acid. Vì tan trong dầu nên nó len được vào trong lỗ chân lông — nơi bã nhờn và tế bào chết tích tụ thành nhân mụn.
Hợp với: da dầu, mụn ẩn, mụn đầu đen, lỗ chân lông bít tắc.
PHA — phiên bản dịu hơn
Gồm Gluconolactone, Lactobionic Acid. Phân tử lớn hơn AHA nên thấm chậm hơn và dịu hơn, đồng thời có khả năng giữ ẩm.
Hợp với: da nhạy cảm, người mới bắt đầu, hoặc da không chịu được AHA/BHA.
👉 Chọn trong 5 giây: vấn đề nằm trong lỗ chân lông (mụn ẩn, đầu đen) → BHA. Vấn đề nằm trên bề mặt (sạm, thô ráp, thâm) → AHA. Da nhạy cảm hoặc mới thử → PHA.
2. Dùng sau bước nào?
Đây là câu được tìm rất nhiều. Thứ tự đúng:
- Tẩy trang (nếu có trang điểm hoặc kem chống nắng)
- Rửa mặt
- Tẩy da chết hóa học ← ở đây
- Chờ vài phút cho da ổn định lại
- Toner / serum / kem dưỡng
Nguyên tắc: acid cần tiếp xúc với da sạch và khô ráo. Bôi lên da còn ướt sẽ làm loãng và giảm hiệu quả; bôi sau kem dưỡng thì gần như không tác dụng gì.
3. Tần suất — phần hầu hết mọi người làm quá
Đây là lỗi phổ biến nhất. Da cần khoảng 28 ngày cho một chu kỳ thay mới tế bào; ép nhanh hơn không cho da đẹp hơn mà chỉ làm hàng rào mỏng đi.
- Người mới: 1 lần/tuần trong 2–3 tuần đầu.
- Da đã quen: 2–3 lần/tuần.
- Da nhạy cảm: 1 lần/tuần là đủ, hoặc chọn PHA.
Dấu hiệu bạn đang tẩy quá đà: da bóng lên bất thường như tráng men, châm chích khi bôi kem dưỡng vốn dùng bình thường, đỏ ửng không rõ lý do, hoặc vừa bong tróc vừa đổ dầu. Gặp những dấu hiệu này thì ngưng hẳn 2 tuần, chỉ làm sạch dịu nhẹ và dưỡng ẩm.
4. Kết hợp với gì, tránh gì
| Kết hợp | Được không |
|---|---|
| AHA/BHA + Niacinamide | Được — niacinamide bù lại phần hàng rào da |
| AHA/BHA + Hyaluronic Acid, Ceramide | Rất nên — phục hồi sau khi tẩy |
| AHA + BHA cùng một tối | Chỉ khi da đã rất quen; người mới thì không |
| AHA/BHA + Retinol cùng tối | Không — chia ra các tối khác nhau |
| AHA/BHA + tẩy da chết vật lý | Không — chọn một trong hai |
Và luôn luôn: dùng kem chống nắng ban ngày. Tẩy da chết làm lớp sừng mỏng đi, da nhạy cảm hơn với tia UV — bỏ chống nắng là làm hỏng chính kết quả bạn đang xây.
5. Ba sản phẩm theo ba mức độ
Mức nhẹ nhất — nằm ngay trong bước rửa mặt nên thời gian tiếp xúc ngắn, phù hợp người mới. 5 loại AHA từ trái cây (Việt Quất, Mía Đường, Chanh, Cam, Phong Đường) đi cùng 6 loại HA giữ ẩm nên không gây khô căng.
Sữa Rửa Mặt CeraVe SA Smoothing Cleanser BHA Tẩy Tế Bào Chết Hỗ Trợ Giảm Mụn Ẩn Cho Da Sần Sùi 236ml — 291.000đ
Mức trung bình — Salicylic Acid (BHA) trong bước rửa, nhắm vào mụn ẩn và mụn đầu đen. Có 3 Ceramide + Niacinamide + HA bù lại, nên dịu hơn nhiều sản phẩm BHA khác. Dùng được cho cả mặt và body.
Mức tập trung — dạng gel chấm khu trú lên nốt mụn, kết hợp AHA với chiết xuất vỏ Liễu Trắng (nguồn Salicylic Acid tự nhiên), thêm than bùn và Kaolin hút dầu thừa. Vì chấm điểm nên không ảnh hưởng tới vùng da lành.
6. Tẩy da chết hóa học hay vật lý?
Nhiều người nghĩ "hóa học" nghe nguy hiểm hơn, nhưng thực tế thường ngược lại:
| Hóa học (acid) | Vật lý (hạt scrub) | |
|---|---|---|
| Cách hoạt động | Phá liên kết giữa tế bào chết | Chà xát cơ học trên bề mặt |
| Độ đều | Đều trên toàn bộ vùng bôi | Phụ thuộc lực tay, dễ chỗ nhiều chỗ ít |
| Vào được lỗ chân lông | BHA thì có | Không |
| Rủi ro | Kích ứng nếu dùng quá tần suất | Xước da, làm nốt mụn viêm vỡ ra |
Với da đang có mụn viêm, tuyệt đối không dùng hạt scrub — ma sát làm nốt vỡ, lan rộng và để lại thâm. Hạt scrub chỉ nên dùng cho vùng body dày như khuỷu tay, đầu gối.
7. Bốn câu hỏi hay gặp
Bôi xong thấy châm chích nhẹ có sao không?
Châm chích thoáng qua vài giây ở lần đầu là có thể gặp. Nhưng rát kéo dài, đỏ lan, nóng bừng thì rửa lại ngay bằng nước mát và ngưng.
Da khô có cần tẩy da chết không?
Có, và thường hợp với AHA hoặc PHA vì chúng còn có tính giữ ẩm. Nhưng tần suất nên thấp hơn da dầu — 1 lần/tuần là đủ.
Đang mang thai dùng được không?
Nhóm AHA/PHA nồng độ thấp thường được xem là ít rủi ro hơn so với retinoid. Với BHA, hãy hỏi bác sĩ, nhất là nếu bạn định dùng trên diện rộng. Xem bài về mỹ phẩm trong thai kỳ.
Bao lâu thì thấy kết quả?
Bề mặt da mịn hơn thường thấy sau 2–3 lần dùng. Nhưng phần mụn ẩn và mụn đầu đen cần 4–8 tuần, còn thâm thì tính bằng tháng.
Tóm gọn: BHA vào trong lỗ chân lông, AHA làm mịn bề mặt, PHA là bản dịu. Dùng sau khi rửa mặt trên da khô, bắt đầu 1 lần/tuần, không chồng với retinol, và chống nắng mỗi ngày.
Đọc thêm: Azelaic Acid là gì · Chống nắng cho da dầu mụn.
Sản phẩm cùng nhóm tại cửa hàng
Ngoài những sản phẩm đã nhắc ở trên, đây là các lựa chọn khác cùng nhóm — xem để so, không phải danh sách phải mua hết:
Hoạt chất nhắc tới trong bài
Nội dung trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định của bác sĩ. Da đang có vấn đề kéo dài, bạn nên đi khám da liễu.
Cần tư vấn sản phẩm phù hợp với làn da của bạn?
Hỏi đáp về bài viết này
Bài viết liên quan
Vitamin C bôi da làm được gì và không làm được gì, các dạng L-ascorbic, SAP, MAP khác nhau ra sao, bôi lúc nào, dùng chung với gì, đổi màu thì sao — kèm cách chọn theo loại da.
Chống lão hóa nên bắt đầu từ khi nào, theo tuổi 25–30–35–40 cần làm gì, thứ nào có bằng chứng thật, thứ nào bị thổi phồng — và peptide dùng sáng hay tối, đi chung retinol, niacinamide, BHA ra sao.
Cùng một hoạt chất nhưng 1% và 15% làm hai việc hoàn toàn khác nhau. Chọn nhầm nồng độ là lý do phổ biến khiến người dùng thấy "kem urê không hợp da".
